De geschiedenis van
vliegbasis Volkel in een notendop *
In het begin van de tweede wereldoorlog waren de Duitsers
verantwoordelijk voor het
aanleggen van Fliegerhorst Volkel. Zij gebruikten de basis voor missies
naar het westen van
Nederland en naar het Verenigd Koninkrijk. Toen tegen het einde van de
oorlog de Duitsers
waren weggejaagd, was het vliegveld vernietigd door geallieerde
bombardementen.
Vanwege de enorm tactische ligging ervan, is het vliegveld onmiddelijk
volledig herstelt en
gebruikt door de Royal Air Force. Gevechtsvliegtuigen als de Hawker
Typhoon en Hawker
Tempest hebben een steentje bijgedragen aan het beeindigen van deze
verschrikkelijke
oorlog.
Op 1 april 1950
werd vliegbasis Volkel officieel opgericht voor de Koninklijke
Luchtmacht (die
in 1953 pas 'Koninklijk' werd). De eerste bewoners waren Gloster Meteors
bij het 327 en 328
squadron. Eind vijftiger jaren werden deze units gedeactiveerd en
heropgericht in Blomberg
(Duitsland). Ze werden uitgerust met geleide wapen systemen als de Hawk en
Nike.
In 1952 werd de
1e Tactical Fighter Group opgericht, bestaande uit 311 en
312 squadron. Hun taken:
luchtverdediging, grondaanvallen en ondersteuning aan grondtroepen. Vanaf
1960 kreeg de groep een nieuwe taak:
Strike. De NAVO achtte Europa niet sterk genoeg om bestand te zijn
tegen een massa aanval vanuit het oosten.
Daarom besloot de NAVO om op verschillende bases nucleaire wapens te
plaatsen; Volkel was daar één van. Met
de Amerikanen werd overeen gekomen dat zij de wapens zouden beheren en
bewaken. Vanaf 1962 eiste de
SACEUR (Suppreme Allied Comander Europe) dat er een Quick Reaction
Alert (QRA) kwam die 24/7 aktief was. Het
was ook de SACEUR die in 1969 aanbevolen heeft om betonnen
vliegtuigshelters te bouwen om bescherming te
bieden tegen aanvallen.
Tegenwoordig is
Volkel, met drie squadrons, één van de belangrijkste F-16
velden in Nederland. In de afgelopen 15
jaar zijn de F-16s uitgezonden geweest naar crisissituaties in de Balkan
en Afghanistan. Recentelijk zijn de F-16s
gemoderniseerd onder het Mid-Life-Update (MLU) programma. Dit verlengt de
levensduur van het vliegtuig tot maar
liefst 35 jaar! Momenteel wordt gezocht naar een opvolger, welke vanaf
2015 in dienst zou moeten komen.
Kandidaten zijn: de Gripen, de Rafale, de Eurofighter en als grooste
kanshebber de F-35 Joint Strike Fighter.
Natuurlijk
spelen de vliegende squadrons een hoofdrol in de geschiedenis van de
vliegbasis Volkel. Omdit elke
gebaseerde unit zijn eigen geschiedenis heeft, worden ze hieronder één
voor één genoemd.
306 squadron
 In
het begin van haar bestaan is 306 squadron kort op diverse locaties
verbleven. Zo is het gestationeerd geweest op RAF Gütersloh,
Bückeburg, Laarbruch, Deelen, Twenthe en zijn er deployments naar
Volkel geweest. In haar eerste uren opereerde het
fotoverkenningssquadron met de F-84E, uitgerust met camera's in de
tiptanks. Na de RT-33 als tussenopslossing te hebben gebruikt, werd
in 1956 overgeschakeld op de RF-84F Thunderflash. In 1962, toen nog
vanaf vliegbasis Twenthe,
was 306 het eerste squadron van de luchtmacht dat met de F-104 Starfighter
vloog. Pas in 1969 werd 306
definitief op Volkel gestationeerd. Omdat 306 geen deel uitmaakte van
Strike, opereerde het tijdens oefeningen
vanaf de vliegbasis De Peel in Limburg. In 1974 werden de Starfighters
uitgerust met de Orpheus pod voor de
fotoverkenningstaak. Deze pod is tot voor kort in gebruik geweest. In 1983
is 306 overgeschakeld op de F-16(R).
Er moesten een aantal kleine aanpassingen aan het vliegtuig verricht
worden om het geschikt te maken voor de
Orpheus pod. Eind jaren '90 bestonden er plannen om 306 sqn op te heffen.
Maar vanwege goede verdiensten
tijdens de Kosovo crisis werd er anders besloten. Het 313 sqn werd
operationeel verklaard terwijl 306 sqn de OCU
taken van 313 zou overnemen. Beide squadrons zouden vanaf hun eigen
thuisbasis blijven operen. Echter, begin
2006 zal 313 vanaf vliegbasis Volkel gaan opereren en zal 306 squadron
worden opgeheven. Onderzocht wordt nog
hoe de KLu verder wil met de trainingstaken.
311 Squadron
311 sqn is het oudste
op Volkel gebaseerde squadron. Het werd opgericht op 1 mei 1951 en
initieel uitgerust met de F-84E Thunderjet. Al snel, in 1952, werd
dit type vervangen door de verbeterde F-84G. Eind 1955 werd de
Thunderjet vervangen door de meer capabele F-84F Thunderstreak. In
1964 was 311 het eerst squadron op Volkel dat de F-104 Starfighter
ontving. Met de introductie van dit nieuwe type was 311 sqn
gedurende één jaar non-ops. Na 18 jaar met de 'honderdvier'
geopereerd te
hebben, kreeg 311 de F-16 in 1982. In 1999 werd overgeschakeld naar de MLU
F-16 en hiermee zal men nog zeker
tien jaar mee verder gaan.
312 Squadron
Op 1 december 1951
werd 312 squadron opgericht en vloog aanvankelijk met de F-84E. Eind
1952 werden deze toestellen vervangen door de F-84G. Later, in 1956,
werden de Thunderjets vervangen door de F-84F Thunderstreak.
Aanvankelijk werden de jagers onbeschilderd afgeleverd maar vanaf
1960 moesten alle operationele toestellen worden voorzien van
camouflage kleuren. In 1965 schakelde ook 312 over op de eerste
supersonische jager van de KLu: de F-104 Starfighter. In 1984 viel
het doek voor
dit type en ging men over op de F-16. Tegenwoordig is het Bonzo squadron
helemaal operationeel op de F-16 MLU.
De bijnaam 'Bonzo' is afkomstig van de hond van de eerste commandant 1e
Tactical Fighter Group Majoor
Flinterman in 1952!
313 Squadron
Eind 1953 werd 313
squadron opgericht op vliegbasis Volkel. Het was haar taak om
nieuwbakken piloten te trainen in Europese navigatie- en
weerscondities. In het begin werd er gevlogen op de T-6, T-33 en
F-84E en G. Met de komst van de F-84F werden de oudere F-84 types
snel vervangen. In 1957 had 313 een demo team dat vloog met de T-33
genaamd Skysharks. Vanaf 1958 werd de vliegeropleiding
geconcentreerd op de vliegbasis Woensdrecht en daarmee was de
verhuizing van 313 sqn onvermijdelijk.
In 1972 verhuisde het naar vliegbasis Twenthe. In 2001 kreeg 313 een
operationele status. De opleidingstaak
werd overgeheveld naar 306 squadron. Met de sluiting van de vliegbasis
Twenthe, zal 313 squadron begin 2006
opnieuw vanaf vliegbasis Volkel gaan opereren.
Base Flight
In de vroege
vijftiger jaren werden verschillende T-6 Harvards (tot 13 stuks!)
gebruikt als base flight vliegtuigen
(aanvankelijk genaamd 'station flight'). In de loop van de 50's werden de
Harvards vervangen door T-33s. Beide
types werden gebruikt voor communicatie- en trainingsvluchten. Gedurende
de eerste jaren maakte de base flight
deel uit van 313 squadron. Nadat 313 Volkel verliet, werd het een
zelfstandige unit. Vanaf dat moment vloog het
met twee T-33s, twee Harvards en twee Piper L-21 Super Cubs. Nadat ze in
1965 een wereld record duur-vlucht
hadden gescoord, werd de T-6 in 1966 uitgefaseerd. In dat jaar kreeg de
base flight vijf TF-104Gs voor
trainingstaken. Eind zestiger jaren kreeg men nog meer TF-104Gs vanwege de
conversie van F-84 vliegers naar de
F-104. Op dat moment werd de base flight AWX (All Weather and X-servicing)
en later CAV (Conversie en All-
weather Vlucht). Begin zeventiger jaren gingen de T-33s met pensioen
terwijl de Piper Cubs door mochten vliegen
tot 1976. De CAV bleef actief tot de uitfasering van de Starfighter in
1984. Toen kreeg de unit de naam UFO
(UitFaserings Onderdeel). Dit onderdeel leverde ondersteuning aan
gastvliegers die nog niet waren omgeschakeld
naar de F-16. Toen de laatste F-104 de KLu verliet, werd ook het UFO
opgeheven.
Dash Four
Dash Four was
een aerobatic team, opgericht in december 1955. Met veel succes
hebben zij deelgenomen in menig
vliegcompetitie in Europa en Amerika. Tijdens een show op Nellis in 1959
werden ze getroffen door pech. Het team
vloog met geleende vliegtuigen van de Arizona Air National Guard. Op
hoogte van minder dan slechts 100 voet
vlogen ze door een 'dust devil'. Twee van de vier kisten botsten op
elkaar. Eén slaagde erin een veilige landing te
maken, de andere crashte. Gelukkig wist de piloot zichzelf tijdig in
veiligheid te brengen met zijn schietstoel. Eind
1959 werd het team ontbonden
Credit: Voor dit
overzicht is gebruik gemaakt van het jubileumboek Gestaag
Gespannen / 50 jaar Vliegbasis Volkel.
Het boek beschrijft in ruim 300 pagina's de volledige geschiedenis van
vliegbasis Volkel.
* Dit verslag
is in 2001 geschreven en herzien in 2005. Het wordt verder niet meer
bijgehouden. |