| |
AIM
voorbeeld artikel: ID (verschenen in AIM 2000-4)
ILMAVOIMAT
Finland werd al eerder
behandeld in AIM 1990-2. Ten opzichte van dat artikel zijn nu enkele extra
emblemen
toegevoegd, zodat het geen exacte kopie is geworden van het vorige
artikel. Verwarend kunnen de dubbele
aanduidingen van vliegbases zijn, Jyväskylä
Tikkakoski- spant hierbij de kroon daar het ook bekend is onder de
naam
Luonetjärvi. Aangezien de meeste officiële Finse bronnen Tikkakoski
gebruiken wordt in dit artikel ook deze
naam gebruikt.
Finland is één van de
neutrale landen in Europa die ondanks opgelegde wapenbeperkingen een
geloofwaardig
defensiesysteem weten te handhaven. De Finse wapenbeperkingen
komen voort uit de rol die Finland speelde in de
Tweede Wereldoorlog.
Aan de vooravond van W.O.II
probeerden de Russen in het neutrale Finland troepen te stationeren op
strategisch
gelegen punten ten opzichte van het Derde Rijk. Dit werd echter
geweigerd omdat de neutraliteit dan niet langer
gewaarborgd bleef. In augustus
'39 sloten Nazi-Duitsland en de Sovjet Unie een niet-aanvalsverdrag. Eind
november 1939 werd een Russisch/Fins verdrag opgezegd en enkele dagen later
trok het rode leger Finland binnen.
Met veel moeite wisten de Russen in maart
1940 de Finnen op hun knieën te krijgen. Op 13 maart werd een
staakt-
het-vuren overeengekomen en eindigde de "winteroorlog".
De Fokker C X & D XXI
vormden samen met Bristol Blenheims tijdens het uitbreken van deze oorlog de
ruggengraat
van de Ilmavoimat. Gedurende de oorlog kwamen o.a. types als de
Curtiss Hawk 75, Fiat G 50, Gloster Gladiator II
en Morane Saulnier 406
de gelederen versterken. Brewster B 239 Buffalo's en Hawker Hurricanes
kwamen helaas
net te laat voor de strijd.
Toen Hitler in juni 1941
operatie Barbarossa lanceerde en hiermee Stalin de oorlog verklaarde, volgden
de Finnen
direct met de bedoeling de verloren gegane gebieden te heroveren.
Toch bleken de Finnen ook deze keer niet
opgewassen te zijn tegen de Russische
overmacht. Aan de voortgezette strijd kwam echter op 4 september 1944
een
einde toen een tijdelijke vredesovereenkomst met de Sovjets werd
overeengekomen. Eén van de voorwaarde
was dat de Finnen de Duitse
"bondgenoot" uit Lapland zouden verjagen. Ook werd circa 30.000 km²
veroverd Fins
grondgebied door de Sovjet Unie geannexeerd.
Duitse steun in de vorm van
o.a. ruim 160 Messerschmitt Bf 109G's en 15 Dornier Do 17Z's waren
een welkome
aanvulling voor de Ilmavoimat geweest tijdens hun tweede oorlog
tegen het rode leger. Met o.a. de B 239 (32:1),
D XXI (16:1), Bf 109G
(25:1), behaalden de Finnen ruim 700 overwinningen in de lucht tijdens W.O.II.
De zeer
succesvolle Messerschmitts bleven nog tot 1954 operationeel toen
Finland verlaat met het straaltijdperk kennis
maakte.
In het Sovjet-Fins
vredesverdrag dat in 1947 in Parijs werd gesloten werd onder meer het plafond
voor
gevechtsvliegtuigen vastgesteld op zestig, het verbiedt ook de aanschaf
van offensieve wapensystemen. In 1948
werd de basis gelegd voor vreedzamere
betrekkingen met de Sovjet Unie door ondertekening van een verdrag tot
wederzijdse hulp. Tijdens de koude oorlog werd een duidelijke
neutraliteitspolitiek gevaren. De aanschaf van
defensiematerieel vond dan ook
evenredig plaats in zowel het westen als de Sovjet Unie. Inmiddels is
Finland lid
van de Europese Unie, ook participeert men in Partnership for
Peace (PfP) oefeningen. Een kantoor op het NAVO
hoofdkwartier in Brussel is
geopend voor nauwere betrekkingen met het bondgenootschap. Toch blijven ook de
vriendschappelijke banden met de Russen bestaan, het recente bezoek van vier
Su‑27/30's aan Kuopio is hiervan
een mooi voorbeeld.
HÄVITTÄJÄLENTOLAIVUE
11
|
HävLLv
11 |
Rovaniemi
|
F-18C/D,
Hawk Mk51(A), L 70/90, PA 28, PA 31 |
 |
HävLLv
11 Een zwarte bizon in een
geel schild. De Hornets zijn nog niet voorzien van emblemen, ook bij de
Hawks is dit meestal niet het geval. De bij een wing ingedeelde liaison
toestellen dragen sporadisch wel badges. |
Bij de naoorlogse Ilmavoimat
ligt het accent op luchtverdediging. De drie jagerwings zijn hiervoor
uitgerust met elk
twee flights (lentue) Boeing (McDonnell Douglas)
F‑18C/D Hornets en een derde flight voor conversietaken met een
handje
vol BAe Hawks. Nieuwbakken piloten afkomstig van de luchtmachtacademie op
Kauhava worden hiermee
verder klaargestoomd tot operationeel jachtvlieger
binnen het wing. HävLLv 11 vliegt vanaf de basis Rovaniemi
nabij de
poolcirkel en behoort tot het Lapin Lennosto, het wing dat zorg draagt voor de
verdediging van Lapland.
In
1972 werden zes Zweedse J 35BS Drakens geleast als interim oplossing voor
de vervanging van de Folland Gnat
F1's. De Gnats waarvan Finland er 13 in
dienst had maakten van juli 1958 tot de uitdienstname van het type in
1974
deel uit van het toenmalige Hämeen Lennosto op Tikkakoski. Twee toestellen
waren FR1 recce varianten. Per
augustus 1973 begon echter de verplaatsing van
de Drakens (HävLLv 11) naar Rovaniemi alwaar op 6 december
1974 het
Lapin Lennosto tot stand kwam. In 1974-75 werden twaalf J 35S (J 35XS)
Drakens bij de Finse
staatsfabriek Valmet geassembleerd. Ook werden de J 35BS'en
gekocht van de Flygvapnet alsmede zes J 35FS'en
en drie Sk 35CS
Drakens. Op 16 augustus 2000 nam HävLLv 11 en daarmee de Ilmavoimat na
28 jaar afscheid van
de Draken. Slechts één van de 48 Drakens werd in deze
tijd afgeschreven als gevolg van een vliegongeval.
Ruim
een week eerder was de laatste van 64 Hornets (57 F-18C & zeven F-18D)
afgeleverd aan de Finse
luchtstrijdkrachten. De duals zijn door McDonnell
Douglas gebouwd en werden in november 1995 en februari 1996,
ondersteund door
KC-10A Extenders van St. Louis, naar Finland overgevlogen. De assemblage van
de F‑18C's vond
plaats bij Patria Finavitec Oy op Halli, het eerste in
Finland gebouwde toestel werd in juni 1996 afgeleverd.
Elke vierde flight van de
jagerwings heeft normaliter één Piper Chieftain, één Piper Cherokee Arrow
alsmede één of
twee Valmet Vinka's en twee Valmet Redigo's ter beschikking
voor liaison vluchten. Hiermee worden ook de
detachementen bevoorraad die
regelmatig oefenen vanaf de talrijke highway strips en reservevliegbases.
Het oudste toestel uit de
huidige liaisonvloot dateert uit 1974, toen zes PA 28R-200 Arrow II's
werden afgeleverd,
hiervan zijn er nog vier operationeel. In 1980 zijn hier
vier PA 28R T-201 Arrow IV's aan toegevoegd, hier is er één
van
afgeschreven. Vanaf 1983 kwam een ander Piper product de gelederen versterken
namelijk zes PA 31‑350
Chieftains. Hier zijn sinds 1991 nog
tien Valmet L 90TP Redigo's bijgekomen.
HÄVITTÄJÄLENTOLAIVUE
21
|
HävLLv
21 |
Tampere-Pirkkala |
F-18C/D,
Hawk Mk51(A), L 70/90, PA 28, PA 31 |
 |
HävLLv
21 Een zwarte adelaar met
gespreide vleugels, ook hier geldt dat sinds de invoering van de Hornet
dit embleem nog niet standaard is aangebracht op deze toestellen. |
Het huidige Hävittäjälentolaivue 21
is het oudste Finse jetsquadron, het ontstond in deze hoedanigheid op 1 mei
1962 op Pori. Sinds 1953 vloog de voorloper van HävLLv 21
achtereenvolgens met De Havilland Mk52/Mk55
Vampires, Valmet Vihuri's en Fouga
Magisters. Pori was de eerste thuisbasis voor zowel de zes Vampire Mk52's in
januari 1953, de negen Mk55's in 1955 als de eerste vier uit Frankrijk
afkomstige Fouga Magisters in januari 1959.
De Magisters vervingen de Vampires
(1953-65) die toen inmiddels naar het Hämeen Lennosto op Tikkakoski waren
overgebracht.
Ook de introductie van de BAe
Hawk vond plaats bij HävLLv 21, op 16 december 1980 arriveerde de eerste
van
Dunsfold afkomstige Hawk op de basis Pori aan de Botnische Golf. Het idee
om het Satakunnan Lennosto van Pori
naar Tampere te verplaatsen ontstond al in
de jaren zestig. Alleen de liaison flight werd toen daadwerkelijk
verplaatst
naar Tampere-Härmälä. De nieuwe basis Tampere-Pirkkala werd echter pas in
oktober 1979 opgeleverd,
waarna de liaison flight hier werd gestationeerd.
Het jagercomponent van HävLLv 21
is sinds 1985 gebaseerd op de basis Tampere-Pirkkala. Uiteindelijk werden in
1986 na jaren van uitstel ook voor dit squadron gereviseerde Drakens
overgenomen van de Zweedse luchtmacht,
ditmaal in de vorm van 18 J 35FS'en
(J 35F) en twee dual Sk 35CS Drakens.
Voor HävLLv 21 startte
de conversie naar de Hornet in november 1995 toen de eerste tweezitters uit de
V.S.
arriveerden. De volledige operationele status op de F-18 werd eind '97
bereikt. Op 30 november van datzelfde jaar
voerden drie Drakens de laatste
operationele Draken missie uit voor HävLLv 21.
HÄVITTÄJÄLENTOLAIVUE
31
|
HävLLv
31
|
Kuopio-Rissala
|
F-18C/D,
Hawk Mk51(A),L 70/90, PA 28, PA 31 |
 |
HävLLv
31 Een zwarte lynx in een wit
wolkje, ook dit embleem is vooralsnog niet op de Hornets aangebracht. |
HävLLv 31 is jarenlang
geschoeid geweest op Russische leest. Van 10 november 1962 tot 7 maart 1998
zijn het
vliegtuigen van Mikoyan geweest die bij dit wing dienst deden. In
eerste instantie vier MiG‑15UTI conversietrainers
die werden geleverd
voor de training van piloten voor de MiG‑21F‑13's. De eerste
F‑13's uit een batch van 22
kwamen op 24 april 1963 in Finland aan.
Later werden de MiG‑15's aangevuld met twee MiG‑21U's. Begin jaren
tachtig werd de verouderde MiG‑21F‑13 vervangen door een nieuwe
telg uit deze succesreeks, de MiG‑21bis.
Hiervan werden er 26
aangeschaft, de eerste twee arriveerden op 21 september 1978. Twee
MiG‑21UM
tweezitters waren reeds in juni 1974 aan het MiG inventaris
toegevoegd, twee soortgelijke toestellen vonden in '81
eveneens hun weg naar HävLLv 31.
De laatste operationele MiG‑15 vlucht vond plaats op 7 februari 1977,
voor de
MiG‑21F‑13 was dit op 17 januari 1986 en de MiG‑21U
in 1980. De laatste jaren dat er met de MiGs werd gevlogen
vroegen deze steeds
meer onderhoud. Dit had als gevolg dat de zes voor recce doeleinden
gemodificeerde
MiG‑21bis/T's van het Tiedustelulentolaivue in 1996 weer
aan de vloot van HävLLv 31 werden toegevoegd.
Vanaf de basis Kuopio-Rissala
in het oosten van Finland vliegt HävLLv 31 momenteel met een twintigtal
F‑18C/D
Hornets luchtverdedigingmissies als onderdeel van het Karjalan
Lennosto in Fins Karelië langs de grens met Rusland.
TUKILENTOLAIVUE
|
TukiLLv |
Jyväskylä-Tikkakoski |
F 27-100/400M,
Hawk Mk51, Lj 35A, L 70/90TP, PA 28, PA 31 |
Tukilentolaivue
ontstond in januari '97 toen Kulijetuslentolaivue en Tiedustelulentolaivue
werden samengevoegd op
Tikkakoski. TukiLLv omvat drie flights.
1 lentue, het
transportelement (KuljLLv) afkomstig van Utti, vliegt met twee F 27's.
Met twee van de
chartermaatschappij Kar‑Air overgenomen F 27‑100
Friendships begon in 1980 de vervanging van de Douglas
DC 3/C‑47/C‑53
vloot (9). De laatste operationele Dakota vlucht vond op 18 december 1984
plaats. De derde
nieuwe F 27‑400M had men toen ook al in dienst. Eén
F 27‑100 (3 lentue) is gemodificeerd tot Elint/Comint
platform, dit
toestel was al geruime tijd eerder naar Tikkakoski verhuisd.
In 1981 viel het doek voor de
vier imposante Ilyushin Il‑28/Il‑28R (1960-81). Drie Gates Learjet
35A's hebben de
taken overgenomen van de Il‑28's. Het uitgebreide
takenpakket bestaat o.a. uit VIP-transport, het slepen van
doelen, het
kalibreren van controle- en navigatieapparatuur, zee- en visserijpatrouille,
SAR, fotoverkenning en
cartografie. Ook voor het trainen van elektronische
oorlogsvoering en het meten van straling zijn de biz jets
geschikt gemaakt.
Van 1 september 1978 tot
januari 1997 vloog het TiedLLv vanaf Tikkakoski. Ten tijde van de ontbinding
waren de
zes MiG‑21bis/T (foto)verkenners reeds toegewezen aan HävLLv 31.
Speciaal voor het uitvoeren van de taak
werden deze MiG's voorzien van
westerse recceapparatuur. Voorheen werden acht omgebouwde MiG‑21F's voor
verkenningsdoeleinden gebruikt. Thans is een aantal Hawks (2 lentue) voor dit
doel uitgerust met de reccepods
van de MiG's.
KOULUTUSLENTOLIAVUE
|
KoulLLv
|
Kauhava |
Hawk
Mk51, L 70/90TP, PA 28 |
 |
Menka-Jarvi
(zomers) |
L 70 |
|
KoulLLv
Het blauw/witte Ilmavoimat roundel is gebruikt als achtergrond voor het
wit/geel kuiken. Het KoulLLv levert ook de Hawks van het Finse demoteam
Midnight Hawks die o.a. afgelopen jaar op Zeltweg te bewonderen waren. |
Op
Kauhava bevindt zich de luchtmachtacademie waar de pilotenopleiding plaats
vindt. De primaire vliegopleiding
wordt uitgevoerd op de Valmet Vinka (L 70
Miltrainer). Dit toestel is in Finland ontworpen, er zijn 30 toestellen voor
de Ilmavoimat gebouwd. De Vinka kan onder de meest extreme weersomstandigheden
opereren. De Vinka's
vervingen begin jaren tachtig de onder licentie gebouwde
Saab 91D Safir (35 & één Saab 91B) lesvliegtuigen. Toen
de Magisters
voor de gevorderde jettraining werden vervangen door Hawks, bleef een aantal
in dienst als opstapje
van de Vinka naar de Hawk. De Ilmavoimat ontving 80
Magisters waarvan 62 CM 170R's bij Valmet onder licentie
werden gebouwd.
In augustus '86 vonden de laatste operationele sorties met Magisters vanaf
Kauhava plaats.
Ruim twee jaar later op 19 december 1988 werd uiteindelijk na
dertig jaar de laatste operationele missie door een
CM 170 uitgevoerd.
Om de Magisters te vervangen
bestelde men in december 1977 50 BAe Hawk Mk51's. Vier hiervan werden in 1980
geleverd door BAe, de overige werden bij Valmet gebouwd. Finland was de eerste
exportklant. Nog eens zeven
Hawk Mk51A's werden in 1993-94 afgeleverd ter
compensatie van vredesverliezen. De gevorderde jettraining vindt
thans op dit
veelzijdige en zeer capabele toestel plaats. De Hawks kunnen naast de
trainingstaak ook voor
aanvalstaken worden ingezet. 18 Oude Hawks worden de
aankomende jaren op Halli voorzien van nieuwe Mk51A
vleugels die door BAe op
Brough worden vervaardigd. Vijftien tot twintig toestellen zijn ingedeeld bij
het
Koulutuslentolaivue. Piloten bestemd voor het Tukilentolaivue en
helikopterlentue gaan na de Vinka opleiding naar
respectievelijk Tikkakoski en
Utti, waar zij verder worden opgeleid tot operationeel vlieger.
ILMAVOIMIEN
KOELENTOKESKUS
|
KoeLntK |
Kuorevesi-Halli |
PA 28,
diversen |
 |
KoeLntK Afgebeeld is
het Koelentue embleem. Wellicht is het embleem momenteel ietwat aangepast.
De raket is wit, het schild rood en de letters geel, het overige deel
blauw. |
Het Koelentokeskus, dat tot 1 december 1991 als
Koelentue door het leven ging, is
een kleine test flight. Naar gelang de behoefte worden toestellen van andere
eenheden in bruikleen genomen voor testen van allerlei aard.
MAAVOIMAT
UTIN JÄÄKÄRIRYKMENTTI
|
HeKoLtue |
Utti |
H 5OOD,
MD 500E, Mi-8P/T |
 |
HeKoLtue
De Mi-8'en dragen het hoofdzakelijk blauwe embleem aan weerszijde
onder de cockpitsectie. Bij de H/MD 500's is dit ietwat verder naar
achteren. |
De
eerste helikopters die in 1961 bij de Ilmavoimat in dienst kwamen, waren in
Polen onder licentie gebouwde
Mi‑1's. In totaal werden er
twee SM‑1SZ en twee SM‑1W helikopters afgeleverd. In
november 1961 kwamen drie
Mil Mi‑4's in dienst die tot september 1979
actief bleven.
Op 1 januari 1997 vond de
transfer plaats van het helikopterlentue van de Ilmavoimat naar de gevleugelde
tak van
de Finse landstrijdkrachten Maavoimat. Utti werd eveneens overgedragen
aan Maavoimat.
Thans beschikt de
helikopterlentue over zeven Mil Mi‑8 middelzware transporthelikopters.
Van deze heli's zijn er
twee van het type Mi-8P voor het vervoer van personen
terwijl de overige vijf van het transporttype Mi‑8T zijn. In
totaal zijn
er sinds 1973 negen Mi‑8'en in dienst geweest.
Verder beschikt de flight
over twee Hughes 500D's die worden gebruikt voor de training van helikopter
vliegers. In
1999 werden drie helikopters aan het HeKoLtue toegevoegd. Eén
ervan was een tweedehands H 500D ter
vervanging van een in 1998
afgeschreven exemplaar. Eveneens werden twee ex-civiele MDD MD 500E's in
de
inventaris opgenomen. In 1982-83 gebeurde het omgekeerde toen drie H 500C's
verkocht werden aan civiele
firma's in Finland. Deze ietwat oudere H 500
modellen vervingen in 1975 de enige overgebleven SE 3130 Alouette
II, een
AB 206A Jet Ranger verdween in 1979 naar de Rajavartiolaitos
(paramilitaire grenswacht).Het
Rajavartiolaitos opereert vanaf drie bases:
Helsinki, Rovaniemi en Turku, terwijl detachementen over het gehele
land
verspreid kunnen worden. Het vliegende gedeelte bestaat uit vier AB 206A/B
Jet Rangers, drie AB 412EP/SP's,
drie AS 332L1 Super Puma's en twee
Do 228's.
Finland is samen met de
Scandinavische landen bezig met de evaluatie van nieuwe transporthelikopters
onder de
naam NSHP (Nordic Standard Helicopter Programme). Kandidaten voor
deze order van ongeveer 73 helikopters zijn
de EH Industries EH 101,
Eurocopter Cougar MkII, NH Industries NH 90 en de Sikorsky S 92, Er
is in Finland een
behoefte aan 30 tot 45 van dergelijke helikopters. Ook de
aanschaf van 10 tot 15 gevechtshelikopters staat nog
steeds open.
|
Extra's:
●
AIM artikel index
●
AIM voorraad
●
Follow Me online
|
|
